Son dövrlərdə bəzi media resurslarında və sosial şəbəkələrdə BMT tərəfdaşı kimi təqdim olunan İnsan Hüquqlarının Müdafiəsi istiqamətində fəaliyyət göstərən komissarlıq əməkdaşı, general-leytenant Firdovsi Ələkbərovun ailə üzvləri ilə bağlı bir sıra iddialar yayılmaqdadır. Xüsusilə oğlu Ayxan Ələkbərovun şəxsi həyatı üzərindən səsləndirilən ittihamlar – Moldova Respublikasının vətəndaşı Nina xanımla qeyri-rəsmi nikah münasibəti və azyaşlı uşaqla bağlı zorakılıq iddiaları – ictimai müzakirəyə çıxarılıb.
Lakin bu kimi məsələlər hüquqi araşdırma predmeti olduğundan, hər hansı yekun məhkəmə qərarı olmadan şəxslərin və ailələrin ictimai mühakiməsi həm etik, həm də hüquqi baxımdan mübahisəlidir. Bu səbəbdən mövzunu daha geniş kontekstdə – Firdovsi Ələkbərovun həyat yolu və fəaliyyətləri fonunda araşdırmaq zərurəti yaranır.
1. Xaricdə formalaşan biznes fəaliyyəti
Məlumatlara görə, Firdovsi Ələkbərov 1990-cı illərin əvvəllərində – Azərbaycanın ən ağır siyasi və hərbi böhran dövründə – Özbəkistanda iri biznes fəaliyyəti ilə məşğul olub. O, həmin dövrdə ASAS Korporasiyasının prezidenti kimi fəaliyyət göstərib və böyük maliyyə dövriyyəsinə malik sahibkarlardan biri sayılıb.
SSRİ dağıldıqdan sonra region ölkələrində iqtisadi xaosun hökm sürdüyü bir vaxtda xaricdə biznes qurmaq və onu stabil saxlamaq ciddi idarəçilik və maliyyə bacarığı tələb edirdi. Bu mərhələ onun sonrakı fəaliyyətinin maliyyə əsaslarını formalaşdıran dövr kimi qiymətləndirilir.
2. Hərbi aviasiya dəstəyi iddiası
Araşdırma çərçivəsində səsləndirilən əsas məqamlardan biri də Firdovsi Ələkbərovun Qarabağ müharibəsinin ilk illərində Azərbaycana hərbi texnika dəstəyi verməsi ilə bağlıdır.
İddialara görə:
- O, biznes gəlirləri hesabına 2 ədəd MiQ-21 qırıcı təyyarəsi alıb.
- Təyyarələr peşəkar mütəxəssislər tərəfindən sökülərək daşınma vəziyyətinə gətirilib.
- Hissələr onun mülkiyyətində olan An-12 ağır yük təyyarəsi ilə Azərbaycana daşınıb.
- Sonradan həmin qırıcılar yenidən yığılıb və döyüşə hazır vəziyyətə gətirilib.
- Təyyarələr və An-12-nin özü Azərbaycan tərəfinə bağışlanıb.
Bu iddialar rəsmi arxiv və açıq mənbələrdə geniş sənədləşdirilməsə də, döyüş iştirakçıları və şahid ifadələrində belə epizodların xatırlandığı bildirilir. Mövzunun tam təsdiqi üçün hərbi arxiv materiallarının araşdırılması vacibdir.
3. Cəbhə bölgələrinə maddi-texniki yardımlar
Veteranların və hərbi hissə nümayəndələrinin ifadələrinə əsasən, Firdovsi Ələkbərovun yardımları yalnız aviasiya ilə məhdudlaşmayıb.
Gədəbəy istiqaməti üzrə iddia edilən yardımlar:
- 1000 cütdən artıq hərbi botinka – 861 (171) saylı hərbi hissəyə təqdim edilib.
- KAMAZ markalı yük maşını – hərbi hissəyə bağışlanıb.
- 200-dən çox yataq dəsti – ön xətt hərbçilərinin təminatı üçün verilib.
Bu cür təminatlar xüsusilə 1992-1993-cü illərdə ordunun maddi-texniki bazasının zəif olduğu dövrdə həyati əhəmiyyət daşıyırdı.
4. Silahlanmaya maliyyə dəstəyi
Digər diqqət çəkən məqam Gəncə şəhərində yerləşən keçmiş sovet hərbi kontingentindən silah alınmasına maliyyə dəstəyidir.
İddialara əsasən:
- Təxminən 190–200 min manat məbləğində vəsait ayrılıb.
- Alınan silahlar əsasən PK pulemyotları olub.
- Bu silahlar sonradan Ağdam istiqamətində döyüşən bölmələrə verilib.
Həmin dövrdə silah çatışmazlığı fonunda belə maliyyə dəstəyi cəbhə xəttinin müdafiəsində mühüm rol oynaya bilərdi.
5. Qarabağ bölgəsinə davamlı yardımlar
Müxtəlif mənbələrdə qeyd olunur ki, yardımlar təkcə bir istiqamətlə məhdudlaşmayıb, Qarabağın müxtəlif döyüş zonalarına logistika və təminat dəstəyi davamlı xarakter daşıyıb. Bu yardımların həcmi və coğrafiyası barədə dəqiq rəqəmlər açıqlanmasa da, döyüş iştirakçıları tərəfindən epizodik şəkildə təsdiqləndiyi bildirilir.
Media iddiaları və reputasiya məsələsi
Son günlər yayılan məlumatlar isə birbaşa Firdovsi Ələkbərovun öz fəaliyyəti ilə deyil, oğlu Ayxan Ələkbərovun şəxsi həyatı ilə bağlıdır.
Burada bir neçə mühüm hüquqi prinsip var:
- Şəxsi məsuliyyət prinsipi – Valideyn övladın iddia edilən əməl hüquqi sübut olunmadan məsuliyyət daşımaz.
- Məhkəmə qərarı olmadan ittihamın fakt kimi təqdimatı yolverilməzdir.
- Azyaşlı ilə bağlı mövzular mediada xüsusi etik həssaslıq tələb edir.
Bu səbəbdən, yayılan məlumatların:
- Rəsmi istintaq nəticəsi varmı?
- Məhkəmə qərarı mövcuddurmu?
- Qarşı tərəfin mövqeyi dərc olunubmu?
kimi suallar cavabsız qalırsa, onların qəti hökm kimi təqdim edilməsi jurnalist etikası baxımından problemli sayılır.
ANALİZ
1. Reputasiya və informasiya müharibəsi riski
Müharibə dövründə və ya sonrasında hərbi və ictimai fiqurlar barədə qarayaxma kampaniyalarının aparılması tarixdə çox rast gəlinən haldır. Xüsusilə humanitar və beynəlxalq strukturlarla çalışan şəxslər informasiya hücumlarına daha açıq olur.
2. Xidmətlərin sənədləşdirilməsi problemi
1990-cı illərin xaotik şəraitində edilən bir çox yardımlar rəsmi uçota düşməyib. Bu isə sonradan həmin xidmətlərin ya şişirdilməsinə, ya da tam inkarına səbəb olur. Tarixi obyektivlik üçün arxivləşmə vacibdir.
3. Ailə üzərindən təzyiq mexanizmi
İctimai fiqurlara qarşı ən çox istifadə olunan üsullardan biri onların ailə üzvləri üzərindən reputasiya zərbəsi vurmaqdır. Bu, xüsusilə sübut olunmamış zorakılıq iddiaları ilə müşahidə olunur.
4. İctimai rəyin formalaşdırılması
Cəmiyyət adətən iki hissəyə bölünür:
- Xidmətləri önə çəkənlər
- İddiaları əsas götürənlər
Obyektiv yanaşma isə hər iki istiqamətin faktoloji sübutlarla araşdırılmasını tələb edir.
Nəticə
Firdovsi Ələkbərovun adı ətrafında gedən müzakirələr iki paralel xətt üzrə inkişaf edir:
- Qarabağ müharibəsi dövründə etdiyi iddia olunan maddi-texniki və hərbi dəstəklər.
- Oğlu ilə bağlı mediada yayılan, lakin hüquqi yekunu ictimaiyyətə açıqlanmayan ittihamlar.
Araşdırma göstərir ki:
- Onun müharibə dövrü fəaliyyətləri barədə çoxsaylı şahid ifadələri mövcuddur, lakin daha dərin arxiv tədqiqatına ehtiyac var.
- Ailə üzvü ilə bağlı ittihamlar hüquqi qərar olmadan yekun nəticə kimi təqdim edilə bilməz.
- İctimai rəy formalaşdırılarkən həm xidmətlər, həm də iddialar faktlarla ölçülməlidir.
About the Author
